index

Odpowiedź w skrócie

We francuskich kinach Spider-Mana dubbingowało kolejno trzech aktorów. Damien Witecka podkłada głos Tobeyowi Maguire'owi w trylogii Sama Raimiego, Donald Reignoux użycza głosu Andrew Garfieldowi w obu częściach Niesamowitego Spider-Mana, a Hugo Brunswick towarzyszy Tomowi Hollandowi od 2016 roku. Głos zmienia się, bo podąża za aktorem, nigdy za postacią.

To pytanie powraca przy każdym nowym filmie i wcale nie jest błahe: kto właściwie mówi, gdy bohater otwiera usta na sali kinowej we Francji? Odpowiedź mieści się w trzech nazwiskach i opowiada o zasadzie zawodowej, którą zna niewielu widzów. We Francji głos dubbingowy nie podąża za postacią. Podąża za aktorem. Właśnie dlatego Spider-Man trzy razy zmienił barwę głosu w ciągu dwudziestu lat, choć sam kostium prawie się nie zmienił.

Trzech aktorów na ekranie, trzy francuskie głosy

Ta zasada nazywa się przypisaniem głosu do aktora i od dziesięcioleci kształtuje cały francuski dubbing. Aktor, który raz zdubbingował gwiazdę, dubbinguje ją potem przez większą część jej kariery, we wszystkich rolach. Publiczność rozpoznaje barwę, nie wiedząc dlaczego, a studio zachowuje ciągłość. W przypadku Spider-Mana ta reguła daje zaskakujący efekt: postać nigdy nie miała oficjalnego głosu, tylko aktorów, którzy mieli już swój.

Damien Witecka, głos trylogii Raimiego

To Damien Witecka towarzyszy Tobeyowi Maguire'owi w trzech filmach Sama Raimiego. Barwa jest młodsza, jaśniejsza i pasuje do bohatera napisanego jako biedny i niezdarny student, zanim stanie się mścicielem. Ten okres utrwalił dla całego pokolenia Francuzów wyobrażenie o brzmieniu postaci — to samo, które odnajdujemy, oglądając te filmy dziś, w kolekcji poświęconej filmom.

Efekt pamięci jest silny: dla wielu widzów, którzy poznali bohatera na początku lat 2000., żaden z dwóch następców nigdy nie zabrzmi całkiem właściwie. To nie kwestia jakości, tylko pierwszego razu. To samo zjawisko widać przy wszystkich postaciach, którym przez długi czas użyczał głosu jeden aktor.

Donald Reignoux, głos Andrew Garfielda

Gdy Sony wznawia serię z Andrew Garfieldem, głos zmienia się razem z aktorem. Rolę przejmuje Donald Reignoux w obu częściach Niesamowitego Spider-Mana. Urodzony 20 maja 1982 roku aktor, reżyser dubbingu i bardzo rozpoznawalna postać francuskiego dubbingu nadaje bohaterowi nerwowość i ironię, które odpowiadają bardziej zuchwałemu charakterowi tej wersji.

Ten wybór miał konsekwencję, której nikt nie przewidział. Reignoux właściwie już nie rozstanie się z tą postacią: usłyszymy go daleko poza tymi dwoma filmami, zwłaszcza tam, gdzie wielu francuskich fanów spędza dziś ze Spider-Manem najwięcej czasu.

Hugo Brunswick, głos ery Toma Hollanda

Wraz z pojawieniem się Toma Hollanda w uniwersum Marvela pojawia się trzecie nazwisko: Hugo Brunswick, który dubbinguje brytyjskiego aktora od 2016 do 2021 roku. Rejestr jest znowu inny — bardziej nastoletni, szybszy, zgodny z bohaterem, którego celowo odmłodzono, by wpasować go w zespół pełen weteranów. Przy Bez drogi do domu reżyserią dubbingu zajmuje się Jean-Philippe Puymartin; to stanowisko rzadko wspominane, ale decydujące: to on rozstrzyga o tonie, rytmie i spójności wszystkich głosów w filmie.

Aby umiejscowić każdego aktora w pełnej chronologii adaptacji, przewodnik po filmach w kolejności porządkuje trzy epoki, a strona poświęcona kolejnym obsadom szczegółowo pokazuje, kto kogo gra w każdej wersji.

PLAKATY & OBRAZY

Affiche Peinture sur Toile Spider-Man No Way Home

Plakat Obraz na Płótnie Spider-Man No Way Home

Film, który połączył trzech odtwórców na jednym ekranie, w dużym formacie na ścianę.

22.90 €

Odkryj →
Aktor Francuski dubbing Filmy
Tobey Maguire Damien Witecka Trylogia Sama Raimiego
Andrew Garfield Donald Reignoux Niesamowity Spider-Man, obie części
Tom Holland Hugo Brunswick Uniwersum Marvela, od 2016 do 2021 roku

Dlaczego głos zmienia się wraz z aktorem

Warto postawić to pytanie odwrotnie: dlaczego nie zachować jednego głosu dla tak rozpoznawalnej postaci? Bo we Francji umowa dubbingowa wiąże się z odtwórcą, a nie z rolą. Aktor dubbingowy, który użycza głosu danemu aktorowi, podąża za nim w jego innych filmach, dubbingowanych wywiadach i występach w innych seriach. Zmiana tego przypisania dla jednej roli wywołałaby rozdźwięk gdzie indziej.

Jest też powód związany z trafnością. Francuski głos musi dopasować się do gry, oddechu, sposobu ucinania końcówek zdań. Trzech aktorów grających tego samego bohatera nie gra go w ten sam sposób: postać Maguire'a jest stłumiona i melancholijna, Garfielda — żywa i ostra, Hollanda — niemal gadatliwa. Nałożenie jednego głosu na te trzy interpretacje dałoby słyszalny zgrzyt już przy pierwszej kwestii.

Co to zmienia dla francuskiego widza

W efekcie francuska wersja opowiada coś, czego wersja oryginalna nie opowiada: zaznacza przełomy. Tam, gdzie widz anglojęzyczny słyszy trzech różnych aktorów, ale pozostaje w ciągłości języka, widz francuski słyszy trzy wyraźnie odrębne światy dźwiękowe. Każdemu wznowieniu serii towarzyszy zmiana barwy głosu, która podkreśla zmianę epoki.

Szczególnie wyraźnie widać to w scenach, w których wersje się przecinają. Temat łączy się wtedy bezpośrednio z multiwersum i jego niezliczonymi wersjami Spider-Mana, gdzie pytanie „jaki głos dla którego bohatera” staje się prawdziwą łamigłówką produkcyjną.

Powód umowny

We Francji umowa dubbingowa wiąże się z odtwórcą, a nie z rolą.

Powód trafności

Melancholijny Maguire, żywy Garfield, gadatliwy Holland: jeden głos brzmiałby fałszywie.

Efekt dla widza

Francuska wersja zaznacza przełomy: trzy wyraźnie odrębne światy dźwiękowe.

Gry wideo, drugie pole dubbingu

To prawdopodobnie najmniej znana część, a zarazem ta, w której francuscy gracze spędzają z postacią najwięcej godzin. Donald Reignoux, już kinowy głos Andrew Garfielda, wraca jako Peter Parker w adaptacji na gry wideo. Rola jest tu znacznie dłuższa niż w kinie: dziesiątki godzin dialogów, kwestie rzucane w środku akcji, rozmowy przez radio, które muszą pozostać zrozumiałe, gdy gracz przemierza Manhattan.

Ten format narzuca ograniczenia, których kino nie zna. Zdania muszą działać w dowolnej kolejności, bo gracz wywołuje sytuacje tak, jak chce. Trzeba nagrywać warianty, zadyszki, krótkie reakcje. Ta praca bardziej przypomina pracę aktora w długim serialu niż aktora dubbingującego film. Nasz przegląd gier wideo ze Spider-Manem pokazuje, jak ta produkcja kształtowała się z tytułu na tytuł.

KUBKI I NACZYNIA

Mug Spider-Man Jeu Vidéo

Kubek Spider-Man z gry wideo

Grafika z uniwersum gier wideo, w którym postać najczęściej mówi po francusku.

24.90 €

Odkryj →

Reignoux, głos z gry wideo

Donald Reignoux wraca jako Peter Parker w grze wideo: dziesiątki godzin dialogów, warianty i krótkie reakcje.

Filmy animowane rządzą się inną logiką

Pełnometrażowe filmy Spider-Verse nie podlegają tym samym regułom, i to z prostego powodu: ich głównym bohaterem nie jest Peter Parker. Miles Morales to inna postać, młodsza, z własnym podejściem do języka i humoru. Francuski casting kieruje się więc inną logiką niż w filmach aktorskich i nie przejmuje kinowego przypisania głosu do aktora.

Ta niezależność obsady wyjaśnia też, dlaczego ikonografia multiwersum żyje własnym życiem w świecie przedmiotów: animowane wizerunki Milesa Moralesa i Gwen zajmują szczególne miejsce na gobelinach i plakatach, podczas gdy filmy aktorskie dominują wśród figurek kolekcjonerskich.

Donald Reignoux pojawia się tam jednak gościnnie, użyczając głosu jednemu z niezliczonych przewijających się Spider-Manów — Spider-Manowi na terapii; to mrugnięcie okiem, które uważni widzowie wychwytują od razu. Takie dźwiękowe cameo stało się tradycją francuskiego dubbingu, porównywalną z tradycją cameo Stana Lee po stronie obrazu.

Seriale animowane, jeszcze inny przypadek

Seriale telewizyjne zmieniają studio i ekipę niemal przy każdym wznowieniu. Francuskie pokolenia nie dorastały więc z tym samym głosem; zależało to od ich wieku, bo każdy serial ma swój. Dotyczy to zarówno klasycznych produkcji, jak i nowych programów dla najmłodszych, takich jak serial stworzony z myślą o dzieciach, którego dubbing jest skierowany do bardzo konkretnej grupy wiekowej i ma zwolnione tempo mówienia.

Ta niestabilność wyjaśnia zjawisko częste w dyskusjach fanów: dwie osoby z tego samego kraju, w tym samym wieku z dokładnością do kilku lat, mają zupełnie inne dźwiękowe wspomnienie postaci. Nie chodzi o to, kto ma rację, tylko o to, jaki serial leciał w telewizji, gdy każde z nich miało dziesięć lat. Ten sam rozdźwięk widać w przedmiotach: koszulki dla dzieci i kostiumy dla dzieci podążają za estetyką aktualnego programu, a nie za wspomnieniami rodziców. Temat omawiamy szerzej w artykule Francuskie nazwy postaci Spider-Mana: pełny leksykon.

Filmy Spider-Verse

Bohaterem jest Miles Morales, obsada jest odrębna; Reignoux pojawia się gościnnie jako Spider-Man na terapii.

Seriale animowane

Studio i ekipa zmieniają się niemal przy każdym wznowieniu: każde pokolenie ma swój głos.

Jak dubbing zmienia odbiór bohatera

Dubbing nigdy nie jest zwykłym tłumaczeniem. Przekształca humor, skraca niektóre kwestie, by zmieściły się w ruchu warg, a czasem zamienia odniesienia na francuskie, gdy inaczej nie miałyby sensu. Postać zyskuje w ten sposób nieco inną tożsamość w każdym kraju, a Spider-Man jest tu modelowym przykładem: jego najbardziej charakterystyczna cecha, kpiące gadanie w środku walki, bardzo źle znosi dosłowne tłumaczenie.

Autorzy adaptacji muszą więc raczej pisać na nowo niż tłumaczyć, zachowując bardziej rytm żartów niż ich dokładną treść. To nadaje francuskiej wersji własną tożsamość i wyjaśnia, dlaczego niektóre kultowe we Francji kwestie po prostu nie istnieją w wersji oryginalnej. Zjawisko przypomina niespójności narastające z wersji na wersję, z tą różnicą, że tutaj rozbieżność jest zamierzona.

Kto chce porównać, najlepiej zrobi, oglądając tę samą scenę w obu językach. Różnica tempa od razu rzuca się w uszy i szybko można zrozumieć, dlaczego jedni fani zaciekle bronią wersji francuskiej, a inni przysięgają tylko na oryginał. Istota postaci pozostaje jednak niezmienna: ta stałość jest zresztą tematem strony poświęconej temu, co naprawdę definiuje Petera Parkera.

Pisać na nowo zamiast tłumaczyć

Kpiące gadanie w walce źle znosi dosłowność: autorzy adaptacji zachowują bardziej rytm żartów niż ich treść.

Każda epoka, od dźwięku po przedmiot

Każdy głos odpowiada dobrze rozpoznawalnemu okresowi wizualnemu i właśnie to czyni kolekcjonowanie ciekawym: nie kolekcjonuje się postaci, kolekcjonuje się epokę. Trylogia Raimiego, przerywnik z Garfieldem i era Hollanda mają każda własną ikonografię, a naklejki ścienne pozwalają zaznaczyć jedną z nich bez remontu.

Na co dzień kubki i breloki powtarzają te same grafiki w dyskretnym formacie. Jeśli myślisz o prezencie, wybór prezentów obejmuje wszystkie budżety. Nasza lista pomysłów na prezent i nasz poradnik wyboru kostiumu według wieku szczegółowo omawiają każdą z tych opcji.

FIGURKI & KOLEKCJA

Figurine de Collection Spider-Man No Way home Bouffon Vert

Figurka kolekcjonerska Spider-Man: Bez drogi do domu — Green Goblin

Starcie z filmu, który połączył trzech odtwórców, zatrzymane w kolekcjonerskim eksponacie.

299.90 €

Odkryj →

Kolekcjonować epokę

Trylogia Raimiego, przerywnik z Garfieldem i era Hollanda mają własną ikonografię, którą znajdziesz na naklejkach, kubkach i brelokach.

Niewidzialne zawody stojące za francuską wersją

Zapamiętujemy głosy, a niemal zawsze ignorujemy łańcuch, który je poprzedza. Francuska wersja angażuje kilka odrębnych zawodów, a aktor wkracza dopiero na samym końcu. Zrozumienie tego łańcucha pomaga pojąć, dlaczego dwa dubbingi tej samej postaci mogą brzmieć tak różnie.

Detekcja i taśma rytmiczna

Wszystko zaczyna się od detekcji: technik wychwytuje, klatka po klatce, ruchy warg, oddechy, momenty, w których usta się otwierają i zamykają. Te wskazówki przenosi się na taśmę, która przesuwa się pod obrazem podczas nagrania i na której kaligrafuje się francuski tekst. Aktor czyta tę taśmę, patrząc na film: niczego nie zapamiętuje, tylko synchronizuje.

To fizyczne ograniczenie wyjaśnia sporą część wyborów tekstowych. Krótka i sucha angielska kwestia musi stać się francuską kwestią o porównywalnej długości, ze spółgłoskami wypadającymi we właściwych miejscach. Sens często ustępuje mechanice. To tutaj żarty postaci gubią się albo rodzą na nowo.

Autor adaptacji, ten, który naprawdę pisze na nowo

Autor adaptacji nie jest tłumaczem. Jego praca polega na stworzeniu tekstu, który mówi mniej więcej to samo, mieści się w tej samej przestrzeni i pozostaje zabawny. W przypadku bohatera, którego humor opiera się na tempie mówienia i grach słów, zadanie staje się niemal całkowitym przepisaniem. Niektóre francuskie kwestie nie mają żadnego odpowiednika w oryginale — wymyślono je, by zrekompensować nieprzetłumaczalny dowcip.

To zasadnicza różnica w stosunku do komiksów, gdzie tłumacz ma do dyspozycji rozciągliwy dymek i nie musi liczyć sylab. Czytelnicy, którzy przechodzą od plansz do ekranu, często zauważają różnicę tonu, nie wiedząc, że wynika ona z tego ograniczenia. Nasze teksty o samych początkach postaci i o pracy Steve'a Ditko przypominają, jak bardzo także pierwotny scenariusz był ograniczony swoim formatem.

Reżyser dubbingu, arbiter tonu

Reżyser dubbingu wybiera aktorów, prowadzi sesje nagraniowe i rozstrzyga kwestie tonu. To on decyduje, czy bohater ma w danej scenie brzmieć na wyczerpanego, czy na wojowniczego, czy żart ma paść mimochodem, czy z naciskiem. W filmie o dużym budżecie od tego stanowiska zależy spójność całości: około trzydziestu aktorów nagrywa osobno, czasem w odstępie tygodni, i ktoś musi zagwarantować, że wszyscy grają tę samą scenę.

W tej właśnie roli Jean-Philippe Puymartin pojawia się przy Bez drogi do domu — filmie, w którym współistnienie kilku pokoleń postaci czyniło to zadanie szczególnie delikatnym.

1
Detekcja i taśma rytmiczna Wychwytywanie klatka po klatce ruchów warg i oddechów, tekst kaligrafowany na taśmie.
2
Autor adaptacji Pisze na nowo tekst o porównywalnej długości, który pozostaje zabawny.
3
Reżyser dubbingu Wybiera aktorów, prowadzi sesje, rozstrzyga o tonie.

Dubbing czy wersja oryginalna: pozorny spór

Ta debata wraca przy każdej premierze i zderza dwie logiki, które mówią o czymś innym. Wersja oryginalna zachowuje dokładną grę aktora, jego wahania, jego akcent. Wersja francuska zachowuje coś innego: natychmiastową dostępność, możliwość oglądania filmu akcji bez czytania i pracę adaptacyjną, która ma własną wartość.

Przy tak gadatliwej postaci stawka jest realna. Spora część jej tożsamości wyraża się w tym, co mówi podczas walki, a widz zajęty czytaniem napisów traci część akcji. To prawdopodobnie seria, w której francuska wersja broni się najlepiej, właśnie dlatego, że tekst został przepracowany, a nie po prostu przeniesiony. Ci, którzy wolą zgłębić mechanikę postaci niż jej język, znajdą w naszej analizie mocy Spider-Mana temat, w którym kwestia dubbingu w ogóle się nie pojawia.

Wersja Co zachowuje
Oryginalna Dokładna gra aktora, jego wahania, jego akcent
Francuska Dostępność, akcja bez napisów, adaptacja, która ma własną wartość

Co warto zapamiętać

Spider-Man nie ma jednego francuskiego głosu, ma ich trzy, a ta mnogość nie jest przemysłowym przypadkiem: to bezpośrednia konsekwencja zawodowej zasady, która wiąże aktora dubbingowego z aktorem, a nie z rolą. Damien Witecka, Donald Reignoux i Hugo Brunswick nie zastąpili swoich poprzedników, tylko towarzyszyli nowemu odtwórcy. W efekcie mamy postać, której francuskie brzmienie opowiada historię kolejnych wznowień serii lepiej niż jakikolwiek plakat.

Jest jednak coś, co łączy te trzy głosy, i być może jest to najważniejsze. Żaden z nich nie próbował naśladować poprzedniego. Każdy aktor podszedł do roli jak do nowej, z aktorem, któremu towarzyszył, a nie ze wspomnieniem poprzednika. To uchroniło postać przed zastygnięciem w naśladowaniu samej siebie, w co regularnie popadają długie serie. Francuski widz usłyszał więc trzy szczere interpretacje, a nie jeden głos skopiowany dwa razy, a porównanie między nimi pozostaje otwarte: nie ma wersji kanonicznej, jest tylko ta, z którą każdy dorastał.

Aby zgłębić temat, strona poświęcona pełnemu uniwersum postaci umieszcza każdego odtwórcę w szerszym kontekście, a nasze porównanie wyrzutni sieci od Tobeya do Toma przenosi to samo porównanie na grunt akcesoriów. Ci, którzy wolą komiksowe plansze, znajdą w naszym wyborze komiksów na początek punkt wejścia, który całkowicie omija kwestię dubbingu.

Trzy głosy, żadnego naśladowania

Damien Witecka, Donald Reignoux i Hugo Brunswick towarzyszyli kolejno nowym odtwórcom, nie naśladując poprzedniego głosu.

zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Pamiętaj, że komentarze muszą zostać zatwierdzone przed publikacją

🕸️ Odkrywaj dalej uniwersum Spider-Mana