Gwarancja Satysfakcji lub Zwrot Pieniędzy 14 Dni
0
Odpowiedź w skrócie
Okładka staje się kultowa, gdy uchwyci moment, a nie pozę: Peter wyrzucający kostium do kosza, pajęczyna zalewająca całą stronę, czarne tło bez obrazu nazajutrz po 11 września. Dwanaście okładek Spider-Mana zapisało się w historii medium — a pierwszej z nich nie narysował nawet jego twórca.
Spis treści
Nie kolekcjonuje się numerów, kolekcjonuje się obrazy. A przez sześćdziesiąt lat publikacji garstka okładek przestała być ilustracjami i stała się ikonami — powielanymi na plakatach, koszulkach i w hołdach innych rysowników.
Oto które, dlaczego zapadły w pamięć i co mówią o epoce, która je stworzyła.
Co czyni okładkę kultową
Na wszystkich okładkach z tej listy powtarzają się trzy mechanizmy — i żaden z nich nie ma nic wspólnego z pięknem rysunku.
Moment
Kultowa okładka pokazuje chwilę przełomu: rezygnację, śmierć, pierwsze pojawienie się. Heroiczna poza, choćby najlepiej narysowana, nie opowiada niczego.
Zerwanie
Łamie konwencję. Czarne tło bez postaci, bohater odwrócony plecami, kostium zmieniający kolor: to, co zaskakuje czytelnika w kiosku, zostaje w pamięci.
Gest
Rysownik zostawia na niej rozpoznawalny podpis — nerwową kreskę Ditki, obsesyjną pajęczynę McFarlane'a. Autora rozpoznaje się, zanim przeczyta się jego nazwisko w stopce.
Większość okładek poniżej spełnia wszystkie trzy warunki. To właśnie odróżnia je od tysięcy innych — technicznie nienagannych i całkowicie zapomnianych.
1962: Amazing Fantasy 15, ta pierwsza
Najdroższa okładka w historii postaci i zarazem najbardziej paradoksalna: nie jest dziełem Steve'a Ditki.
Paradoks Kirby'ego
Ditko zaprojektował kostium, narysował wszystkie strony wewnętrzne i zaproponował okładkę. Stan Lee odrzucił ją w ostatniej chwili i powierzył Jackowi Kirby'emu, gwiazdorskiemu rysownikowi wydawnictwa — Ditko zrobił jedynie tusz.
Efekt: pierwszy publiczny wizerunek Spider-Mana nosi masywną kreskę Kirby'ego, zupełnie inną od kanciastego stylu, który zdefiniuje postać już od następnej strony. Historię tej graficznej rywalizacji opowiadamy w naszym portrecie Steve'a Ditki, wizualnego architekta.
Co pokazuje okładka
Spider-Man w pełnym locie na pajęczynie, z mężczyzną pod pachą, nad stylizowanym miastem. Żadnego zagrożenia, żadnego przeciwnika: tylko ruch. To obietnica bohatera, który porusza się inaczej niż wszyscy inni — i dokładnie tę obietnicę postać dotrzyma.
1967: Spider-Man No More
Niesamowity Spider-Man nr 50, lipiec 1967, autorstwa Johna Romity Sr. Prawdopodobnie najczęściej cytowana okładka w całej serii.
Peter Parker odchodzi odwrócony plecami, w deszczu, w marynarce, a kostium leży w koszu na śmieci na pierwszym planie. Żadnej walki, żadnego złoczyńcy. Człowiek, który się poddaje.
To pierwszy raz, gdy okładka komiksu superbohaterskiego pokazuje bohatera, który rezygnuje — i utrwaliła motyw, który kino przejmie w niezmienionej formie kilkadziesiąt lat później. Romita, który rok wcześniej zastąpił Ditkę, narzuca tu swoją wizję postaci — zobacz, jak Romita utrwalił twarz Spider-Mana.
Dlaczego przetrwała próbę czasu
Bo opowiada o jedynej rzeczy, której postać nigdy nie przestała pragnąć: o rzuceniu tego wszystkiego. Za każdym razem, gdy jakiś autor wraca do tej myśli, cytuje właśnie ten obraz.
Plakat Spider-Man Retro
Estetyka okładek z lat 60., w formie plakatu. Znajdziesz go wśród naszych plakatów.
Zobacz produkt — 16,90 €1973: śmierć Gwen Stacy
Niesamowity Spider-Man nr 121 i 122, czerwiec i lipiec 1973. Dwie powiązane okładki dla wydarzenia, które zakończyło srebrną erę komiksu.
Pierwsza pokazuje twarze wszystkich bliskich Petera i pytanie, które z nich umrze. Druga — Zielonego Goblina i Spider-Mana twarzą w twarz, bez niej. Nieobecność Gwen na okładce numeru 122 mówi wszystko.
Ten wątek analizujemy w artykule śmierć Gwen Stacy, historia, która zmieniła wszystko, a początek rywalizacji z Normanem Osbornem opisujemy w naszym portrecie Zielonego Goblina.
Szczegół, którego ówcześni czytelnicy się nie spodziewali
Okładka numeru 121 stawia pytanie z kilkoma możliwymi odpowiedziami. Nikt nie przypuszczał, że odpowiedzią będzie dziewczyna bohatera. Komiksy nie zabijały takich postaci.
1984-1988: czerń, a potem Venom
Dwie okładki, z których każda sprzedała zmianę kostiumu — i zmianę epoki.
Niesamowity Spider-Man 252
Maj 1984. Spider-Man w całkowicie czarnym kostiumie, z białym logo, w locie na tle drapaczy chmur. Okładka celowo powtarza kompozycję Amazing Fantasy 15 sprzed dwudziestu dwóch lat, by zasygnalizować nowy początek.
Sam kostium i to, co skrywa, opisujemy w artykule Spider-Man i symbiont.
Niesamowity Spider-Man 300
Maj 1988, Todd McFarlane. Spider-Man z powrotem w czerwieni i błękicie, otoczony białą ramką, w triumfalnej pozie — a w środku pierwsze pełne pojawienie się Venoma. To okładka, która wypromowała McFarlane'a, i jedna z najczęściej podrabianych na rynku.
Pełną historię symbionta i jego nosiciela znajdziesz w naszym dossier o Venomie.
Cztery lata, dwie okładki, jeden przełom
Maj 1984 — ASM 252pojawia się czarny kostium
Maj 1988 — ASM 300debiutuje Venom, McFarlane robi furorę
Co zmienia się między nimipostać wkracza w lata 90.
1990: Spider-Man nr 1, rekord
Czerwiec 1990. Marvel powierza Toddowi McFarlane'owi jego własną serię, a okładka pierwszego numeru staje się najlepiej sprzedającym się przedmiotem kolekcjonerskim w historii medium.
Spider-Man przykucnięty w plątaninie pajęczyny wylewającej się poza stronę, w hiperszczegółowym stylu, który jest znakiem rozpoznawczym autora. Równolegle istnieje kilka wersji — ze srebrnym tuszem, w foliowym opakowaniu, warianty kolorystyczne — co przez trzydzieści lat podsycało zamieszanie wśród kolekcjonerów.
Kontekst tego okresu i wątek, który z niego wyrósł, opisujemy w artykule Torment, pierwsza historia McFarlane'a.
Spider-Man nr 1 w liczbach
Sprzedane egzemplarze łącznie2,5 miliona
Wydanie ze srebrnym tuszem1,2 miliona
Wydanie w foliowym opakowaniu125 000
Rekord mediumwciąż niepobity
Plakat Vintage Spider-Man
Styl okładek z lat 90., z gęstą kreską tamtej epoki. Znajdziesz go wśród naszych plakatów i gobelinów.
Zobacz produkt — 17,90 €Lata 90. i 2000: pierwsze pojawienia się
Po McFarlanie rynek okładek organizuje się wokół jednego kryterium: kto pojawia się po raz pierwszy.
ASM 361 — 1992
Pierwsze pełne pojawienie się Carnage'a, na czerwono-czarnej okładce. Najbardziej niestabilny symbiont uniwersum przychodzi najpierw obrazem, a dopiero potem historią.
ASM 129 — 1974
Nieco wcześniej: pierwsze pojawienie się Punishera, z celownikiem wymierzonym w Spider-Mana. Okładka czystej groźby, dziś jedna z najwyżej wycenianych w tej dekadzie.
ASM 400 — 1995
Śmierć cioci May, z tłoczoną okładką imitującą nagrobek. Sam przedmiot staje się tematem.
Postacie stojące za tymi trzema numerami opisujemy w naszym portrecie Cletusa Kasady'ego, portrecie Punishera i naszym artykule o cioci May.
Okładki żałobne
Dwa razy seria zrezygnowała z obrazu, żeby coś powiedzieć.
W grudniu 2001 roku Niesamowity Spider-Man nr 36 drugiej serii ukazuje się z całkowicie czarną okładką, bez tytułu i bez postaci. W środku Spider-Man na ruinach World Trade Center. To jedyna okładka z tej listy, której tematem jest brak obrazu.
A w styczniu 2009 roku numer 583 umieszcza na okładce świeżo wybranego prezydenta USA u boku bohatera — numer dodrukowywany kilkakrotnie w ciągu paru tygodni, który przypomniał, że postać należy także do bieżących wydarzeń.
Co łączy te dwa numery
Nie sprzedają historii o Spider-Manie. Używają Spider-Mana, by mówić o czymś innym. To znak, że postać stała się wspólnym językiem, a nie tylko produktem.
Jak je rozpoznać i umiejscowić
Żeby się w tym połapać, oto cała dwunastka w jednej tabeli — numer, data, rysownik i to, co czyni je wyjątkowymi.
| Numer | Data | Rysownik | Dlaczego się liczy |
|---|---|---|---|
| Amazing Fantasy 15 | sierpień 1962 | Kirby (tusz: Ditko) | pierwsze pojawienie się, okładka nie autorstwa Ditki |
| ASM 50 | lipiec 1967 | Romita Sr. | Spider-Man No More, rezygnacja |
| ASM 121-122 | czerwiec-lipiec 1973 | Kane / Romita | śmierć Gwen Stacy |
| ASM 129 | luty 1974 | Romita Sr. | pierwsze pojawienie się Punishera |
| ASM 252 | maj 1984 | Frenz / Zeck | pojawia się czarny kostium |
| ASM 300 | maj 1988 | McFarlane | Venom i początek kariery McFarlane'a |
| Spider-Man 1 | czerwiec 1990 | McFarlane | 2,5 miliona egzemplarzy, rekord |
| ASM 361 | kwiecień 1992 | Bagley | pierwsze pojawienie się Carnage'a |
| ASM 400 | kwiecień 1995 | Bagley | śmierć cioci May, tłoczona okładka |
| ASM vol.2 36 | grudzień 2001 | — | czarna okładka, 11 września |
| ASM 583 | styczeń 2009 | Jimenez | prezydent na okładce |
Tabela zachowuje kolejność publikacji; jeśli chodzi o miejsce każdego numeru w wielkich historiach, nasz przewodnik po wielkich wątkach fabularnych podaje pełną chronologię.
Co okładki mówią o każdej epoce
Ustawione jedna za drugą, te dwanaście obrazów opowiada historię medium lepiej niż podręcznik.
Lata 60. pokazują ruch i zwątpienie — bohatera, który huśta się na pajęczynie, i bohatera, który rezygnuje. Lata 70. wprowadzają prawdziwą śmierć, tę, z której się nie wraca, oraz uzbrojonego mściciela, który na przemoc odpowiada przemocą.
Lata 80. należą do kostiumu: zmianę wyglądu sprzedaje się jako wydarzenie i to działa. Lata 90. doprowadzają tę logikę do końca, z okładkami projektowanymi przede wszystkim jako przedmioty kolekcjonerskie — srebrny tusz, foliowe opakowania, tłoczenia — i rynkiem, który w końcu zawali się pod własnym ciężarem.
Potem lata 2000 zmieniają rejestr: czarna okładka z 2001 roku i prezydencki numer z 2009 roku nie sprzedają już historii, tylko znaczą moment prawdziwej historii. Postać stała się wspólnym punktem odniesienia, co Stan Lee zrozumiał przed wszystkimi innymi — zobacz cameo Stana Lee, czyli filmową wersję tej wszechobecności.
Odczyt w jednym zdaniu
Sześćdziesiąt lat okładek i jedna stała: za każdym razem, gdy seria chciała zaznaczyć przełom, pokazywała bohatera bezbronnego, a nie triumfującego.
Błędy kolekcjonerów
Te okładki przyciągają, a więc i zwodzą. Pięć pułapek powtarza się regularnie.
Pięć błędów, których należy unikać
- Mylenie dodruku z oryginałem. Najsłynniejsze numery były wznawiane dziesiątki razy. Rozstrzygają kod kreskowy i stopka wydawnicza, a nie obraz.
- Wiara, że wariant jest wart więcej. W przypadku Spider-Mana nr 1 niektóre popularne warianty są warte mniej niż wydanie standardowe. Prawdziwej rzadkości nie da się odczytać z okładki.
- Ocenianie stanu tylko po okładce. Uszkodzony grzbiet lub zardzewiała zszywka obniżają wartość o połowę, a na zdjęciu z przodu ich nie widać.
- Kupowanie okładki, a nie numeru. Oprawiona reprodukcja nie ma żadnej wartości kolekcjonerskiej. To przedmiot dekoracyjny i tak należy go traktować.
- Ignorowanie kontekstu wydawniczego. Okładka liczy się tylko przez to, co zapowiada. Bez znajomości historii kolekcjonuje się obrazy, nie wiedząc dlaczego.
Jeśli chcesz podejść do kolekcjonowania w uporządkowany sposób, nasz przewodnik od czego zacząć kolekcję Marvela sprawdza się zarówno przy komiksach, jak i przy innych przedmiotach, a nasz przewodnik lekturowy dla początkujących umieszcza te numery na ścieżce czytelniczej.
Plakat Marvel Spider-Man
Dla tych, którzy chcą obraz bez kolekcjonerskiej ceny: wielkie okładki istnieją też jako plakaty. Znajdziesz je wśród naszych plakatów, dekoracji i pomysłów na prezent.
Zobacz produkt — 17,90 €Jak je wyeksponować w domu
Kultowa okładka to przede wszystkim obraz, a wielu woli mieć ją na ścianie niż w foliowej koszulce.
Reprodukcja w formie plakatu lub obrazu na płótnie pozwala wybrać format, czego siedemnastocentymetrowy komiks nie umożliwia. Okładki o mocnej kompozycji — Spider-Man No More, pajęczyna McFarlane'a, czarny kostium — świetnie znoszą duży format; te oparte na tekście lub wielu twarzach znacznie gorzej.
Nasz przewodnik po galerii ściennej wyjaśnia, jak je komponować, a nasze koszulki przenoszą kilka z tych grafik w wersji do noszenia.
Dobry wybór na ścianę
Jedna okładka w dużym formacie zamiast sześciu małych. Obraz zaprojektowany do kiosku ma być widoczny z daleka — i dokładnie to daje mu ściana.
Pytania, które zadają sobie czytelnicy
Która okładka jest najdroższa?
Amazing Fantasy 15, bez dyskusji, w bardzo dobrym stanie. To zarazem najmniej reprezentatywna dla stylu postaci, bo nie jest dziełem Ditki.
Dlaczego okładki McFarlane'a są tak poszukiwane?
Bo na nowo zdefiniował sposób rysowania pajęczyny i ciała postaci, a jego okres zbiegł się ze szczytem spekulacji lat 90. Wielu kupowało bez czytania; ci, którzy przeczytali, odkryli prawdziwego rysownika.
Czarna okładka to błąd druku?
Nie. Numer 36 z 2001 roku jest czarny celowo. To jedna z najczęściej komentowanych decyzji wydawniczych w historii postaci i nigdy jej nie powtórzono.
Czytać te numery czy tylko je kolekcjonować?
Czytać. Okładka nabiera sensu dopiero z historią, którą zapowiada, a kilka z tej listy — numery 50, 121 i 400 — należy do najlepszych opowieści serii. Ogólny kontekst znajdziesz w naszym dossier o Peterze Parkerze i naszym przewodniku po uniwersum.
Pytanie, które pada najczęściej
„Od której zacząć?” — od numeru 50 z 1967 roku. To najtańsza z wielkich, najbardziej czytelna i ta, która najlepiej tłumaczy, dlaczego ta postać nie jest jak inne.
Co warto zapamiętać
Dwanaście okładek, trzy mechanizmy: moment przełomu, zerwanie z konwencją, gest autora. Pierwsza nie jest dziełem Ditki, najlepiej sprzedająca się jest dziełem McFarlane'a, a najmocniejsza nie ma żadnego obrazu.
Łączy je to, że żadna nie pokazuje bohatera, który wygrywa. Pokazują człowieka, który rezygnuje, przyjaciółkę, która umiera, kostium, który się zmienia, zbiorową żałobę. Prawdopodobnie właśnie dlatego trwają.
